عزيز الله بيات
319
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
انسانها و قطعهقطعه كردن بدن آنها و بيرون كشيدن دل بيگناهان جزو سرگرميهاى عادى طبقه حاكم بود . ارپاگاون ( از سيزدهم ربيع الاول تا چهارم شوال 736 ه . ق . ) ( 1335 م . ) بعد از درگذشت ابو سعيد ، وزيرش غياث الدين محمد پس از مشورت با امرا ارپاگاون يكى از نوادگان اريق بوقا برادر هولاكو خان را به سلطنت برگزيد . عده ديگرى از امرا موسى خان نوهء بايد و را به سلطنت انتخاب كردند ، در نتيجه بين طرفداران آن دو جنگى در كنار رودخانه جغاتو درگرفت كه به شكست ارپاگاون و غياث الدين وزير منجر شد و هردو كشته شدند . موسى خان ( از چهارم شوال تا چهاردهم ذى الحجه 736 ه . ق . ) ( 1335 م . ) بعد از كشته شدن ارپاگاون ، موسى خان به سلطنت نشست . بر اثر بىلياقتى او شورش در اغلب متصرفات ايلخانان شروع شد . در چنين وضعى شيخ حسن بزرگ ايلكانى حكمران بلاد روم به آذربايجان آمد و موسى خان را از سلطنت بر كنار كرد و به جاى او محمد خان را كه يكى از نوادگان منگو تيمور پسر هولاكو بود ، به سلطنت نشاند . محمد خان ( 736 - 738 ه . ق . ) ( 1335 - 1337 م . ) محمد خان كه دستنشاندهء شيخ حسن بود ، تا سال 738 هجرى سلطنت كرد . به دليل احترامى كه شيخ حسن براى بازماندگان خواجه رشيد الدين فضل الله قائل بود ، وزارت محمد خان را به امير جلال الدين مسعود داماد خواجه رشيد الدين فضل الله سپرد . محمد خان معاصر است با ملك معز الدين پسر غياث الدين ( 732 - 771 ه . ق . ) از آل كرت و ملك ركن الدين حسين ( 735 - 742 ه . ق . ) از ملوك شبانكاره و امير شرف الدين محمود شاه اينجو ( 703 - 736 ه . ق . ) و امير جلال الدين مسعود شاه پسر امير شرف الدين ( 704 - 742 ه . ق . ) از خاندان اينجو و يوسف شاه دوم پسر نصرت الدين احمد ( 730 - 740 ه . ق . ) از اتابكان لر بزرگ و امير شيخ حسن كوچك پسر تيمور تاش